Landen Koninkrijk willen meer gegevensuitwisseling Justitie, maar zijn het oneens over de aanpak

WILLEMSTAD – De vier landen van het Koninkrijk zijn het erover eens dat politie- en justitiegegevens beter moeten worden uitgewisseld, maar verschillen nog altijd van mening over de juridische vorm waarin dat moet gebeuren. Nederland wil de gegevensuitwisseling regelen via een consensusrijkswet. De Caribische landen maken daar vooralsnog bezwaar tegen.

Dat zei de Nederlandse minister van Justitie en Veiligheid David van Weel donderdag na afloop van het Justitieel Vierlandenoverleg op Curaçao.

Volgens Van Weel worden Curaçao, Aruba en Sint-Maarten bij de uitwisseling van politiegegevens vanuit Nederland op dit moment feitelijk bijna als derde landen behandeld. „Dat is natuurlijk onwenselijk binnen één Koninkrijk”, zegt hij. Nederland wil daarom één juridisch kader waarmee gegevens structureel en op hetzelfde niveau kunnen worden gedeeld.

Over de noodzaak daarvan bestaat volgens Van Weel weinig discussie. Het verschil van mening zit vooral in het middel.

Nederland ziet een consensusrijkswet als ‘de enige en beste manier’ om de gegevensuitwisseling goed te regelen. Sommige landen vragen zich echter af of zo’n rijkswet noodzakelijk is, of dat hetzelfde doel ook via een andere juridische constructie kan worden bereikt.

Criminele netwerken stoppen niet bij landsgrenzen

De discussie krijgt extra gewicht door de ontwikkeling van georganiseerde criminaliteit. Van Weel zegt dat criminele organisaties steeds internationaler opereren en dat netwerken zich uitstrekken over meerdere landen binnen en buiten het Koninkrijk.

Volgens hem zijn criminele syndicaten tegenwoordig in feite “multinationals” geworden die complete handelsketens beheersen, van productie tot afzet. Netwerken in Nederland kunnen vertakkingen, tussenpersonen of onderaannemers hebben op Curaçao, Aruba of Sint-Maarten. Zonder gekoppelde systemen en gegevensuitwisseling kunnen rechercheurs volgens Van Weel belangrijke verbanden missen.

Juist daarom is de huidige juridische versnippering volgens Nederland problematisch. Politie- en justitiegegevens kunnen niet automatisch worden gedeeld alsof de vier landen één rechtsgebied vormen.

Gevoelig punt binnen het Koninkrijk

Een consensusrijkswet is politiek gevoelig, omdat de landen daarvoor gezamenlijk moeten instemmen met Koninkrijksbrede regelgeving op een terrein dat raakt aan hun eigen bevoegdheden. Van Weel erkent dat niet alle landen overtuigd zijn dat juist deze constructie nodig is.

De discussie gaat daarmee niet over de vraag óf betere gegevensuitwisseling nodig is, maar over wie de regels vaststelt en onder welk juridisch regime de gegevens vervolgens worden gedeeld.

Een definitief akkoord werd tijdens het JVO op Curaçao niet bereikt.

Van Weel zegt te hopen dat de landen snel overeenstemming vinden. Tot die tijd blijft een belangrijke afspraak over betere samenwerking tegen grensoverschrijdende criminaliteit afhankelijk van een juridische discussie die nog niet is beslecht.